راهنمای انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی بر اساس تعداد نفرات و متراژ
انتخاب آبگرمکن خورشیدی مناسب برای خانه، یکی از تصمیمهای مهمی است که علاوه بر کاهش هزینههای انرژی، به بهبود کیفیت زندگی کمک میکند. اما این انتخاب فقط به برند یا قیمت خلاصه نمیشود؛ مهمترین نکته این است که ظرفیت آبگرمکن خورشیدی را دقیقاً مطابق با تعداد نفرات خانواده و متراژ ساختمان انتخاب کنید تا نه آب گرم کم بیاورید و نه هزینه اضافی پرداخت کنید.
در این مقاله آویسا، بهصورت ساده و مرحلهبهمرحله راهنمای انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی را بررسی میکنیم و در نهایت با یک جدول کاربردی، ظرفیت مناسب برای هر خانواده را مشخص میکنیم. اگر قبلاً ظرفیت مورد نیاز خود را مشخص کردهاید یا میخواهید مدلها را بر اساس ظرفیت ببینید، میتوانید از صفحه آبگرمکن خورشیدی آویسا دیدن کنید و ظرفیتهای موجود را بررسی کنید.
آبگرمکن خورشیدی چگونه کار میکند؟
آبگرمکن خورشیدی سیستمی است که با استفاده از انرژی خورشید، آب را گرم میکند و معمولاً شامل یک کلکتور خورشیدی، مخزن ذخیره آب گرم و لولهها و اتصالات است؛ نور خورشید به کلکتور میتابد، گرما تولید میشود و این گرما به آب داخل مخزن منتقل شده و آب گرم برای مصرف خانگی آماده میشود. در انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی، شناخت عملکرد این سیستم کمک میکند تا بتوانید با توجه به شرایط آفتابگیری، تعداد نفرات و متراژ، ظرفیت مناسب را انتخاب کنید. اگر با نحوه کار آبگرمکن خورشیدی آشنا نیستید، میتوانید مقاله عملکرد آبگرمکن خورشیدی را بخوانید.
چرا ظرفیت آبگرمکن خورشیدی اهمیت دارد؟
ظرفیت آبگرمکن خورشیدی یعنی مقدار آبی که مخزن میتواند ذخیره کند و مستقیماً تعیین میکند در یک روز چقدر آب گرم برای مصرف خانگی خواهید داشت؛ اگر ظرفیت کمتر از نیاز خانواده باشد، آب گرم سریع تمام میشود و باید منتظر گرم شدن مجدد بمانید، اما اگر ظرفیت خیلی بزرگ باشد، هزینه خرید و نصب افزایش پیدا میکند و ممکن است همیشه بخش زیادی از آب ذخیره شده بدون استفاده بماند. به همین دلیل انتخاب ظرفیت آبگرمکن خورشیدی به اندازه نوع سیستم اهمیت دارد.
انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی بر اساس تعداد نفرات
برای اینکه بتوانید انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی را انجام دهید، مهمترین معیار، تعداد نفرات خانواده است؛ زیرا میزان آب گرمی که هر نفر بهطور میانگین در یک روز نیاز دارد مشخص میکند چه ظرفیت مخزن و چه تعداد کلکتور برای شما مناسب است. بهصورت کلی میتوان یک راهنمای ساده برای انتخاب ظرفیت آبگرمکن خورشیدی بر اساس تعداد نفرات ارائه کرد:
آبگرمکن خورشیدی مناسب ۱–۲ نفر
برای خانوادههای کوچک (۱ تا ۲ نفر)، معمولاً مخزن ۱۲۰ تا ۱۵۰ لیتری و یک یا دو کلکتور خورشیدی کافی است. این ظرفیت برای استفاده روزمره شامل دوش کوتاه، شستوشوی ظروف و بهداشت شخصی مناسب است.
آبگرمکن خورشیدی مناسب ۳–۵ نفر
برای خانوادههای متوسط (۳ تا ۵ نفر)، بهترین انتخاب معمولاً مخزن ۲۰۰ تا ۲۵۰ لیتری به همراه دو تا سه کلکتور خورشیدی است. این ظرفیت برای حمام روزانه، شستوشوی لباس و ظروف، و مصرف معمولی خانوادگی مناسب است.
آبگرمکن خورشیدی مناسب ۶ نفر و بیشتر
برای خانوادههای بزرگ (۶ نفر و بیشتر)، پیشنهاد میشود از مخزن ۳۰۰ لیتر به بالا و سه یا چهار کلکتور خورشیدی استفاده شود. در این حالت بهتر است سیستم پمپی یا تحت فشار انتخاب شود تا آب گرم با فشار مناسب در تمام نقاط خانه جریان داشته باشد. این اعداد تقریبی و راهنمایی اولیه هستند؛ چون میزان مصرف آب گرم به عادات خانوادگی (مثل طول دوش، تعداد حمامها، استفاده از ماشین لباسشویی و غیره) و شرایط آبوهوایی نیز بستگی دارد.
انتخاب آبگرمکن خورشیدی بر اساس متراژ ساختمان
انتخاب آبگرمکن خورشیدی فقط به تعداد نفرات بستگی ندارد؛ متراژ ساختمان و بهخصوص تعداد سرویسها و حمامها هم تاثیر زیادی دارد، چون هر چه خانه بزرگتر باشد، معمولاً مصرف آب گرم بیشتر است و نیاز به ظرفیت بالاتر و کلکتورهای بیشتر پیدا میکنید. بهصورت کلی میتوان این راهنمای ساده را برای انتخاب آبگرمکن خورشیدی بر اساس متراژ ارائه کرد:
خانههای کوچک (تا ۷۰ متر مربع)
برای خانههای کوچک معمولاً مصرف آب گرم کمتر است، چون تعداد سرویسها و حمامها محدود است و فضای استفاده نیز کمتر است. در این حالت یک آبگرمکن خورشیدی با ظرفیت ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر معمولاً کافی است و میتواند نیاز روزمره را پوشش دهد. اما اگر در این خانه ۳ نفر یا بیشتر زندگی میکنند، یا عادت دارید دوشهای طولانی بگیرید، یا ماشین لباسشویی و ظرفشویی زیاد استفاده میشود، ممکن است همین ظرفیت هم کم بیاید و بهتر است به سمت ظرفیت ۲۰۰ لیتر یا بیشتر بروید.
خانههای متوسط (۷۰ تا ۱۲۰ متر مربع)
خانههای متوسط معمولاً دو سرویس بهداشتی و یک حمام دارند و مصرف آب گرم در آنها بهطور طبیعی بیشتر از خانههای کوچک است. برای این متراژ، انتخاب مخزن ۲۰۰ تا ۲۵۰ لیتر همراه با دو کلکتور خورشیدی معمولاً مناسب است و میتواند آب گرم کافی برای یک خانواده ۳ تا ۵ نفر را تامین کند. مزیت این ترکیب این است که در روزهای آفتابی آب گرم بهخوبی تامین میشود و در روزهای ابری نیز با ذخیرهسازی مناسب، آب گرم تا حدی قابل استفاده خواهد بود.
خانههای بزرگ (بیش از ۱۲۰ متر مربع)
خانههای بزرگ معمولاً چند سرویس و چند حمام دارند و مصرف آب گرم بهصورت طبیعی بالا است. در این حالت بهتر است از مخزن ۲۵۰ تا ۳۰۰ لیتر یا بیشتر استفاده کنید و حداقل ۳ کلکتور خورشیدی نصب شود. این ترکیب برای خانوادههای ۶ نفر به بالا یا خانههایی که چند حمام فعال دارند، مناسب است.
اگر خانه بزرگ باشد اما تعداد نفرات کم باشد، همچنان ممکن است ظرفیت ۲۵۰ لیتر هم زیاد باشد، پس بهترین کار این است که هم متراژ و هم تعداد نفرات را همزمان در نظر بگیرید. همچنین در خانههای بزرگ بهتر است سیستم پمپی یا تحت فشار انتخاب شود تا فشار آب در طبقات مختلف یکنواخت باشد.
چگونه ظرفیت درست را محاسبه کنیم؟ (راهنمای گام به گام)
برای انتخاب دقیق و حرفهای آبگرمکن خورشیدی، بهترین روش محاسبه مرحله به مرحله است. در ادامه یک راهنمای ساده و قابل اجرا برای مبتدیها آوردهام:
تعیین تعداد نفرات و مصرف متوسط
ابتدا تعداد نفرات خانواده را مشخص کنید و برای هر نفر یک مقدار متوسط آب گرم در روز در نظر بگیرید. بهصورت تقریبی هر نفر برای حمام حدود ۵۰ تا ۷۰ لیتر آب گرم نیاز دارد، برای شستوشوی ظروف و بهداشت حدود ۱۰ تا ۲۰ لیتر. پس اگر یک خانواده ۴ نفره دارید، مصرف روزانه آب گرم به شکل زیر محاسبه میشود:
۴ نفر × ۶۰ لیتر (میانگین حمام) = ۲۴۰ لیتر
۴ نفر × ۱۵ لیتر (شستوشو) = ۶۰ لیتر
= جمعاً ۳۰۰ لیتر آب گرم در روز
تعیین درصد استفاده از آبگرمکن خورشیدی
اگر میخواهید آبگرمکن خورشیدی بهصورت کامل تامینکننده آب گرم باشد، ۱۰۰٪ مصرف را در نظر بگیرید. اما در عمل بهتر است حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد مصرف را با آبگرمکن خورشیدی در نظر بگیرید و بقیه را با سیستم پشتیبان (گاز یا برق) تامین کنید.
انتخاب ظرفیت مخزن
با توجه به محاسبه مرحله 1، اگر نیاز روزانه شما ۳۰۰ لیتر باشد و بخواهید ۷۵٪ آن توسط آبگرمکن خورشیدی تامین شود، باید حدود ۲۲۰ تا ۲۵۰ لیتر ظرفیت داشته باشید. به عبارت دیگر: ۳۰۰ × ۰.۷۵ = ۲۲۵ لیتر
تعیین تعداد کلکتور مورد نیاز
تعداد کلکتور به ظرفیت مخزن و میزان تابش خورشید در منطقه بستگی دارد. بهطور تقریبی:
- مخزن ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر: ۱ تا ۲ کلکتور
- مخزن ۲۰۰ تا ۲۵۰ لیتر: ۲ کلکتور
- مخزن ۲۵۰ تا ۳۰۰ لیتر: ۳ کلکتور
اما اگر در منطقهای با آفتاب کم یا آب و هوای سرد زندگی میکنید، بهتر است یک کلکتور بیشتر در نظر بگیرید تا در روزهای کمآفتاب هم آب گرم کافی داشته باشید. به عنوان مثال اگر خانواده ۵ نفره دارید و متراژ خانه شما ۱۰۰ متر است:
مصرف روزانه حدوداً ۵ × ۶۰ = ۳۰۰ لیتر
۷۵٪ آن توسط خورشیدی = ۲۲۵ لیتر
پس مخزن ۲۵۰ لیتر + ۲ کلکتور گزینه مناسبی است و اگر منطقه کمآفتاب است، ۳ کلکتور بهتر است.
انواع آبگرمکن خورشیدی و تاثیر آنها در انتخاب ظرفیت
انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی فقط به ظرفیت مخزن بستگی ندارد؛ نوع سیستم و کلکتور هم تاثیر زیادی روی کارایی و مقدار آب گرم تولیدی دارد. بهطور کلی دو دسته اصلی داریم:
آبگرمکن خورشیدی ترموسیفونی
در سیستم ترموسیفونی، آب گرم بهصورت طبیعی و با جریان گرادیان دما (گرمتر به بالا، سردتر به پایین) در داخل لولهها حرکت میکند؛ این سیستم نصب سادهتر، هزینه کمتر، مصرف برق صفر و نگهداری آسان دارد، اما برای ساختمانهای بزرگ یا چند طبقه مناسب نیست و اگر فضای پشتبام کم باشد یا زاویه نصب مناسب نباشد، کارایی آن کاهش مییابد؛ همچنین در روزهای کمآفتاب ممکن است آب گرم کمتری تولید کند، بنابراین در این نوع سیستم بهتر است ظرفیت مخزن کمی بزرگتر انتخاب شود تا در روزهای ابری و سرد، آب گرم بیشتری ذخیره شود.
آبگرمکن خورشیدی پمپی
در سیستم پمپی، یک پمپ کوچک آب را بین کلکتور و مخزن به گردش درمیآورد و به همین دلیل برای ساختمانهای بزرگ و چند طبقه مناسبتر است، چون کنترل دما و جریان آب بهتر انجام میشود و عملکرد بهتری در شرایط کمآفتاب دارد؛ اما هزینه نصب و نگهداری آن بیشتر است و مصرف برق (هرچند کم) دارد، بنابراین اگر از این سیستم استفاده کنید معمولاً میتوانید با ظرفیت مخزن کمی کمتر نیز به نتیجه مطلوب برسید، به شرطی که تعداد کلکتورها و فضای نصب مناسب باشد.
کلکتور صفحه تخت
کلکتور صفحه تخت بهعنوان یک گزینه اقتصادی و رایج، قیمت مناسبتر و نصب سادهتری دارد و برای مناطق آفتابگیر و گرم عملکرد خوبی ارائه میدهد. اما در هوای سرد و ابری کارایی آن کاهش مییابد و راندمان کمتری نسبت به کلکتور لوله خلأ دارد. بنابراین اگر در منطقهای با تابش قوی خورشید زندگی میکنید و هزینه کمتر برایتان مهم است، کلکتور صفحه تخت میتواند گزینه مناسبی باشد؛ اما برای مناطقی که آفتاب کمتر است یا به آب گرم بیشتری نیاز دارید، معمولاً لوله خلأ انتخاب بهتری است. برای مقایسه کامل کلکتور لوله خلأ و صفحه تخت و انتخاب مناسبترین نوع برای خانه شما، این مقاله را بخوانید.
کلکتور لوله خلأ
کلکتور لوله خلأ راندمان بالاتر، گرم شدن سریعتر و عملکرد بهتر در روزهای ابری و مناطق سرد دارد، زیرا با استفاده از ساختار خلأ، هدررفت حرارت کمتر و جذب انرژی خورشیدی بهینهتر انجام میشود. هرچند قیمت و نصب آن بالاتر است، اما معمولاً با همان ظرفیت مخزن، آب گرم بیشتری تولید میکند و حتی ممکن است به تعداد کلکتور کمتری نیاز داشته باشید. بنابراین اگر در منطقهای با آبوهوای سرد یا کمآفتاب زندگی میکنید یا مصرف آب گرم شما بالا است، کلکتور لوله خلأ گزینه مناسبتری است و مقاله عملکرد آبگرمکن خورشیدی در زمستان در این باره به شما کمک میکند.
جدول مقایسه انتخاب آبگرمکن خورشیدی مناسب (بر اساس نفرات و متراژ)
برای اینکه انتخاب آبگرمکن خورشیدی برای شما واضح و سریع باشد، در جدول زیر پیشنهادهای کاربردی بر اساس تعداد نفرات و متراژ ساختمان آورده شده است. این جدول مخصوص آبگرمکنهای لوله خلأ است و به صورت خلاصه به شما کمک میکند ظرفیت مناسب و تعداد کلکتور مورد نیاز را انتخاب کنید.
تعداد نفرات | متراژ خانه | پیشنهاد ظرفیت مخزن | تعداد کلکتور (لوله خلأ) |
۱–۲ نفر | تا ۷۰ متر | ۱۵۰–۱۸۰ لیتر | ۱ |
۳–۵ نفر | ۷۰–۱۲۰ متر | ۲۰۰–۲۴۰ لیتر | ۲ |
۶ نفر و بیشتر | بالای ۱۲۰ متر | ۲۵۰–۳۰۰ لیتر یا بیشتر | ۳ |
اشتباهات رایج در انتخاب آبگرمکن خورشیدی
انتخاب آبگرمکن خورشیدی اگر درست انجام نشود، ممکن است بعد از نصب متوجه شوید که یا آب گرم کافی ندارید یا هزینه بیشتری از حد لازم پرداخت کردهاید. در ادامه رایجترین اشتباههایی که در انتخاب ظرفیت و نوع آبگرمکن خورشیدی رخ میدهد را توضیح میدهم:
انتخاب ظرفیت خیلی کوچک
یکی از رایجترین اشتباهها این است که به دلیل کاهش هزینه اولیه، مخزن و تعداد کلکتور کم انتخاب میشود؛ در نتیجه آب گرم سریع تمام میشود و در روزهای ابری یا زمستان، آب گرم کافی ندارید. برای جلوگیری از این مشکل، باید تعداد نفرات و میزان مصرف واقعی را درست محاسبه کنید و بهخصوص در خانوادههای ۴ نفر به بالا، ظرفیت مناسب انتخاب کنید.
انتخاب ظرفیت خیلی بزرگ
برخی افراد فکر میکنند هرچه ظرفیت بزرگتر باشد بهتر است، اما این هم اشتباه است؛ چون مخزن بزرگتر هزینه خرید و نصب را بالا میبرد و بخش زیادی از آب گرم ذخیرهشده ممکن است بدون استفاده بماند. بنابراین انتخاب ظرفیت باید بر اساس نیاز واقعی باشد، نه فقط بر اساس بزرگ بودن خانه یا تعداد نفرات.
نادیده گرفتن شرایط آبوهوایی و آفتابگیری
اگر پشتبام شما آفتابگیر نباشد یا در منطقهای با تابش کم زندگی کنید، حتی بهترین آبگرمکن هم نمیتواند آب گرم کافی تولید کند. پس قبل از خرید باید بررسی کنید که آیا پشتبام شما حداقل ۴ تا ۶ ساعت آفتاب مستقیم در روز دارد یا خیر.
تمرکز فقط روی قیمت
قیمت پایین ممکن است جذاب باشد، اما ممکن است کیفیت کلکتور، عایق مخزن یا خدمات پس از فروش ضعیف باشد و در بلندمدت هزینه بیشتری به شما تحمیل کند. انتخاب آبگرمکن خورشیدی باید بر اساس کیفیت، راندمان و گارانتی باشد، نه فقط قیمت.
عدم توجه به فضای نصب
برای نصب کلکتورها باید فضای کافی روی پشتبام یا تراس داشته باشید و زاویه نصب هم اهمیت دارد. اگر فضای نصب محدود باشد، ممکن است مجبور شوید تعداد کلکتور را کاهش دهید که در نتیجه آب گرم کمتر تولید میشود. پس قبل از خرید، فضای نصب را دقیق اندازهگیری کنید.
راهنمای سریع انتخاب آبگرمکن خورشیدی
برای انتخاب بهترین آبگرمکن خورشیدی، مهمترین معیارها تعداد نفرات خانواده و متراژ ساختمان هستند، زیرا این دو عامل بیشترین تاثیر را روی میزان مصرف آب گرم دارند. اگر خانه شما کوچک است و تعداد نفرات کم است، معمولاً مخزن ۱۵۰ تا ۱۸۰ لیتر و یک کلکتور لوله خلأ کافی است؛ برای خانههای متوسط با ۳ تا ۵ نفر، مخزن ۲۰۰ تا ۲۴۰ لیتر و دو کلکتور مناسبتر است و برای خانوادههای بزرگتر یا خانههای بالای ۱۲۰ متر، بهتر است مخزن ۲۵۰ تا ۳۰۰ لیتر یا بیشتر و حداقل ۳ کلکتور در نظر بگیرید.
در کنار این موارد، باید میزان آفتابگیری پشتبام، عادات مصرفی خانواده و شرایط آبوهوایی را هم در نظر بگیرید، چون در مناطق کمآفتاب یا سردسیر ممکن است نیاز به یک کلکتور بیشتر یا استفاده از سیستم پشتیبان باشد. در نهایت، برای خرید موفق، از کیفیت محصول، استانداردها، گارانتی و خدمات نصب و پس از فروش مطمئن شوید تا هم آب گرم کافی داشته باشید و هم هزینه اضافی پرداخت نکنید.